Mae gan NEU Cymru, undeb addysg mwyaf Cymru, bryderon cyflwr annerbyniol llawer o adeiladau ysgolion ledled Cymru a'r annigonolrwydd yn rhaglen ariannu Ysgolion yr 21ain Ganrif i fynd i'r afael â'r materion hollbwysig hyn.
Mae NEU Cymru yn galw ar Lywodraeth Cymru i gynnal adolygiad cynhwysfawr o bob adeilad ysgol i nodi a blaenoriaethu anghenion diogelwch ac atgyweirio argyfyngus a dyrannu cyllid ychwanegol, wedi'i glustnodi, ar gyfer atgyweiriadau ac uwchraddiadau hanfodol i isadeiledd ysgolion presennol.
Dywedodd Nicola Fitzpatrick, Ysgrifennydd Cymru’r Undeb Addysg Cenedlaethol:
“Mae rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif llywodraeth Cymru wedi methu â darparu amgylcheddau dysgu cynaliadwy ac addas at y diben. Mae mecanweithiau ariannu a chynllunio prosiectau presennol wedi methu â sicrhau bod adeiladau newydd yn diwallu anghenion ymarferol a bod isadeiledd sy'n heneiddio yn cael ei ddiweddaru neu ei ddisodli mewn modd amserol.
“Addysg yw sylfaen ein dyfodol, ond mae adeiladau ein hysgolion yn methu â'r rhai y bwriedir iddynt eu gwasanaethu. Mae'r Gynhadledd yn galw am weithredu brys a pharhaus i sicrhau bod holl ysgolion Cymru yn darparu amgylcheddau dysgu diogel, iach a gweithredol.”
Roedd testun y cynnig i gynhadledd ar y mater hwn fel a ganlyn
Cynnig 25. Angen Brys i Fynd i’r Afael â Chyflwr Gwael Adeiladau Ysgolion a Phroblemau gyda Chyllid Ysgolion Cymru ar gyfer yr 21ain Ganrif
Mae Cynhadledd Cymru yn mynegi pryder dwfn ynghylch cyflwr annerbyniol llawer o adeiladau ysgolion ledled Cymru a'r annigonolrwydd yn rhaglen ariannu Ysgolion yr 21ain Ganrif (C21st) i fynd i'r afael â'r materion hollbwysig hyn.
Mae nifer o ysgolion yn cael trafferth gyda chyfleusterau sy'n peri risgiau iechyd a diogelwch sylweddol i fyfyrwyr, staff a'r gymuned ehangach. Nodwn gyda phryder:
- Achosion o danau trydanol, gan amlygu'r angen brys am systemau trydanol modern a diogel.
- Boeleri tri deg oed sydd angen eu gweithredu â llaw, gan adael ysgolion yn agored i fethiannau gwresogi, yn enwedig yn ystod misoedd oerach.
- Lleithder, diferiadau a llwydni, sydd nid yn unig yn niweidio isadeiledd ond hefyd yn peryglu iechyd a lles staff a disgyblion.
- Diffygion dylunio mewn ysgolion newydd, fel ffreutur heb ddigon o gapasiti ar gyfer poblogaethau disgyblion, gan arwain at orlenwi a llai o fynediad at brydau bwyd.
Mae rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif llywodraeth Cymru wedi methu â darparu amgylcheddau dysgu cynaliadwy ac addas at y diben. Mae mecanweithiau ariannu a chynllunio prosiectau presennol wedi methu â sicrhau bod adeiladau newydd yn diwallu anghenion ymarferol a bod isadeiledd sy'n heneiddio yn cael ei ddiweddaru neu ei ddisodli mewn modd amserol.
Addysg yw sylfaen ein dyfodol, ond mae adeiladau ein hysgolion yn methu â'r rhai y bwriedir iddynt eu gwasanaethu. Mae'r Gynhadledd yn galw am weithredu brys a pharhaus i sicrhau bod holl ysgolion Cymru yn darparu amgylcheddau dysgu diogel, iach a gweithredol.
Mae Cynhadledd Cymru yn galw ar NEU Cymru drwy aelodau’r adran weithredol i:
- Lobïo llywodraeth Cymru i gynnal adolygiad cynhwysfawr o bob adeilad ysgol i nodi a blaenoriaethu anghenion diogelwch ac atgyweirio argyfyngus, a diwygio rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif i sicrhau bod:
- Prosiectau adeiladu newydd wedi'u cynllunio'n ddigonol i fodloni gofynion swyddogaethol ysgolion, gydag archwiliadau iechyd a diogelwch yn cael eu cynnal yn flynyddol.
- Cynnal a chadw ac atgyweirio hirdymor yn rhan annatod o ddyraniadau cyllid
- Mwy o atebolrwydd a goruchwyliaeth wrth gyflawni prosiectau i atal diffygion dylunio.
- Cyllid ychwanegol, wedi'i glustnodi, yn cael ei ddyrannu ar gyfer atgyweiriadau ac uwchraddiadau hanfodol i isadeiledd ysgolion